Johann Wolfgang Goethe

Johann Wolfgang Goethe, urodził się 28 sierpnia 1749 roku we Frankfurcie nad Menem w zamożnej rodzinie.  Jego ojciec  Johann Caspar Goethe był rentierem, namiętnym kolekcjonerem naturaliów i obrazów. Matka Goethego, Catharina Elisabeth z domu Textor – rodziny patrycjuszy ( (łac. patres – ojcowie) była to uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w Starożytnym Rzymie. Wywodzili się z zamożnych rodzin, potomkowie arystokracji genteks, cieszący się pełnią praw politycznych) W wieku lat 17 wyszła za mąż za 38 letniego radcę Goethego. Rodzeństwo Johanna szybko odeszło z tego świata, za wyjątkiem siostry Cornelii Friederiki Christiany ur 7 grudnia 1750 roku. Od najmłodszych lat rodzice dbali o jego rozwój umysłowy i emocjonalny. Zaznajomili go z teatrem, tańcem, szermierką, jazdą konną. Umożliwili naukę wielu języków obcych  wykładanych przez prywatnych nauczycieli. Wielką radość dawało mu rysowanie. W 1763 dane mu było wysłuchać koncertu – wówczas 7 letniego Mozarta. Johann był pilnym uczniem, szybko pojmował i odznaczał się wielką bystrością umysłu oraz inteligencją.

Gdy ukończył 14 lat starał się o członkostwo w wielce cnotliwym Towarzystwie Arkadyjskim przy Phylandrii (Arkadische Gesellschaft zu Phylandria), został jednak odrzucony z powodu swoich ekscesów… Gdy miał lat 15 flirtował z kelnerką, którą później nazywał Gretchen, i znalazł się w podejrzanych kręgach.

Uciszono skandal, a Goethe uciekł się do choroby.  „Od 1765 do 1768 Goethe studiował prawo w Lipsku. Zbiór starodawnych wyroków sądowych był zaprzeczeniem jego dotychczasowej edukacji i wzbudził w nim tylko niechęć. Chętniej uczęszczał na wykłady Christiana Fürchtegotta Gellertta z  poetyki i brał udział w jego ćwiczeniach stylistycznych. Uczestniczył także w warsztatach rysunkowych Adama Friedricha Oesera, dyrektora Akademii Lipskiej. Tam też zaznajomił się z antyczną plastyką z zakresu odlewów gipsowych oraz ozdobnych gemm oraz znalazł się pod wpływem pomysłówJohanna Joachima Winckelmanna, sławnego archeologa i pisarza.”. „ Zakochał się w Kätchen Schönkopf i pisał na jej cześć miłosne wersy w wesołej i pogodnej tradycji rokoka. W 1770 ukazał się anonimowo jego pierwszy zbiór poezji Annette.” Krwotok albo też naciski ze strony ojca, który nie był zadowolony z postępów syna na studiach, zmusiły Goethego do przerwania studiów i powrotu do Frankfurtu w roli syna marnotrawnego. Nastąpił półtoraroczny okres rekonwalescencji przerywany kilkoma nawrotami choroby. Tak długi przebieg leczenia doprowadził do pogorszenia stosunków między Goethem a jego ojcem. W tym czasie czule opiekowały się nim matka i ukochana siostra.Podczas gdy kurował się jeszcze w łóżku, napisał zuchwałą komedię kryminalną. Przyjaciółka matki, Susanne von Klettenberg, wzbudziła w nim zainteresowanie swoim pietyzmem, jako że była członkiem Herrnhuckiej Wspólnoty Braterskiej. I tak przez kilka miesięcy zajmował się mistyką, alchemią i badaniami nad duszą. W kwietniu 1770 ojciec stracił cierpliwość i Goethe opuścił rodzimy Frankfurt, by w Strasburgu ukończyć studia.” Końcem sierpnia 1771 roku Johann został dopuszczony do wykonywania zawodu prawnika.

Kestner opisał Goethego w następujący sposób: Wiosną przybył tu niejaki Goethe z Frankfurtu, z profesji doctor juris, w wieku lat dwudziestu trzech, jedyny syn bardzo bogatego ojca, aby – taki był zamiar jego ojca – podciągnąć się in praxi, jego zamiarem natomiast było studiować Homera, Pindara i innych oraz zajmować się tym, czym go natchnie jego geniusz, jego sposób myślenia i jego serce… Jest bardzo utalentowany, istny geniusz i człowiek z charakterem, posiada też niezwykle żywą wyobraźnię… Jego sposób myślenia jest szlachetny; wolny od uprzedzeń, postępuje wedle swojego widzimisię, nie troszcząc się wiele o to, czy podoba się to innym, czy odpowiada modzie lub zwyczajom. Nienawidzi wszelkiego przymusu… Jest dziwaczny i jego zachowanie się, obejście bywa czasem przykre. Ale jest mile widziany przez dzieci, kobiety i wiele innych osób….W 1772 roku w Wimerze poznał Charlotte Buff oraz jej narzeczonego. Miłość  do Charlotte stała się dla Johanna
W 1791 Karol August urządził teatr dworski i powierzył Goethemu kierownictwo nad nim.natchnieniem, knawą do powieści, która powstała w 1774 roku  – „Cierpienia młodego Wertera” Charlotte pozostawała jednak beznadziejnie wierna swojemu narzeczonemu. ”.  W 1778 roku, wyjechał na dwa lata do Włoch. Tamtejsza kultura i różnorodność przejawu z jakiej słynie Italia, wpłynęła zapewne na twórczość Artysty – pisarza. Głęboko przyjaźnił się z Fryderykiem Shillerem  niemieckim poetą, filozofem, historykiem, estetykiem, teoretykiem teatru i dramaturgiem, przedstawicielem tzw. klasyki weimarskiej, autorem „Ody do radości”.  „Po powrocie z Italii Goethe czuł się obco w Weimarze. W tym czasie (1788) poznał 23-letnią Christianę Vulpius. Wkrótce stała się ona jego kochanką, być może przypominała mu rzymskie miłostki. Wtedy też napisał swe najbardziej frywolne wersy Römische Elegien. W grudniu 1789 urodził się syn August, który jako jedyny z pięciorga ich dzieci osiągnął wiek dojrzały. Goethe i Christiane małżeństwo zawarli jednak dopiero po 18 latach.” Goethe odwiedził również Polskę  w towarzystwie księcia Karola Augusta we wrześniu 1790, z jego listów jednak wynika, że nie był on tym pobytem zachwycony.„Nie zważając na właśnie zawarte w październiku 1806 r. małżeństwo z Christianą (z którą żył od 18 lat) oraz podeszły wiek (prawie 60 lat), już w następnym roku rozpoczął kolejne zabiegi miłosne o 18-letnią Minnę Herzlieb, wychowanką księgarza i wydawcy Frommanna. Te wewnętrzne przeżycia znalazły odzwierciedlenie w powieści Powinowactwo z wyboru(1809), w której postać Otylii[21] jest wzorowana jakoby na uwielbianej Minne. W dziele tym w sobie właściwy sposób Goethe łączy poezję z wiedzą przyrodniczą, mianowicie pojęciepowinowactwo pochodzi z chemii.

Po przebytej chorobie serca Goethe udał się na kurację do uzdrowiska Mariańskie Łaźnie (niem. Marienbad), gdzie spotkał znajomą panią von Levetzow, przebywającą tam z trzema córkami. Od pierwszego wejrzenia zakochał się w najstarszej 17-letniej Ulryce. Sytuacja powtórzyła się w następnym roku, a po dwóch latach w 1823 74-letni Goethe skłonił swego przyjaciela, wielkiego księcia Karola Augusta, do złożenia oficjalnych oświadczyn z propozycją za

warcia małżeństwa z 19-letnią Ulryką. Goethe swe oświadczyny traktował poważnie i na serio, czemu dał wyraz w utworze Marienbader Elegie. W latach 1830-1831 był członkiem honorowym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk.

Goethe zmarł 22 marca 1832 roku w Weimarze na skutek zapalenia płuc.

Prace przyrodnicze


Goethe usiłował powiązać wzajemnie nauki przyrodnicze, filozofię, politykę oraz poezję. Po powrocie z podróży po Italii poświęcił się z wielkim zaangażowaniem badaniom w dziedzinie botaniki, geologii, chemii oraz optyki. Zdołał zgromadzić około 23 tysiące preparatów przyrodniczych.

Optyka (teoria kolorów)

Jako główne swe dzieło w zakresie nauk przyrodniczych Goethe uważał swą Teorię kolorów (Farbenlehre), która jednak wg obecnego stanu wiedzy jest uznawana za błędną.

Przeprowadził liczne doświadczenia związane z powstawaniem widma optycznego. Zafascynowany teorią

poznania Immanuela Kanta Goethe uważał, że przede wszystkim należy badać proces postrzegania kolorów. W związku z takim podejściem do badanego problemu jego Farbenlehre (teoria kolorów) wykracza poza fizykę i wkracza na obszar określany wówczas jako Metafizyka (obecnie psychologia). W ten sposób Goethego Farbenlehre można uznać za pierwszą psychologię kolorów.

Jednak do tego dzieła Goethego fizycy XX wieku zgłaszali swe uwagi. Niels Bohr wypowiadał się na tem

at podstawowych elementów fizycznej rzeczywistości, oraz stwierdził, że Goethego wgląd w naturę (świat materialny) przynajmniej w niektórych punktach wykraczał znacznie poza ówczesny stan wiedzy. Carl Friedrich von Weizsäcker wypowiadał się na temat metodologii stosowanej przez Goethego w artykule Einige Begriffe aus Goethes Naturwissenschaft (niem.).

Rozumienie wiedzy i metodyka

Naukowo-teoretyczny opis swej metodyki przedstawił Goethe w opracowaniu Eksperyment jako pośr

edniczenie do obiektu i subiektu (osoby poznającej i działającej) (Der Versuch als Vermittler von Objekt und Subjekt). Tamże określa swe postępowanie jako empiryczne, a nie spekulatywne. Metodyka Goethego odróżniała się od pozytywistycznego empiryzmuze względu na usytuowanie człowieka nie jako zewnętrznego obserwatora, lecz jako element obserwowanego układu.

Goethego studia przyrodnicze mają szczególne znaczenie dla rozwoju antropozofii Rudolfa Steinera o

raz pedagogiki waldorfskiej. Koncepcja wynikająca z prac Goethego określana jest obecnie jako Goetheanizm.

Dzieła literackie:

Proza

  • Powieść dydaktyczna Lata nauki Wilhelma Meistra (Wilhelm Meisters Lehrjahre, 1796 wyd pol. 1893 wraz z Lata wędrówki Wilhelma Meistra)
  • Powieść epistolarnaCierpienia młodego Wertera (Die Leiden des jungen Werther, 1774, wyd. pol. 1877)
  • Powinowactwo z wyboru (Die Wahlverwandschaften, 1809 r.)
  • Lata wędrówki Wilhelma Meistra (Wilhelm Meisters Wanderjahre, 1821, wyd. pol. 1893)

Dramaty

  • Götz z Berlichingen (Götz von Berlichingen 1773, wyd. pol. 1877)
  • Ifigenia w Taurydzie (Iphigenie auf Tauris 1787, wyd. pol. 1833)
  • Egmont (1788, wyd. pol. 1885)
  • Torquato Tasso (1790, wyd. pol. 1861)
  • Faust cz. 1. (1808, wyd. pol. 1844)
  • Faust cz. 2. (ukończony w 1831, wyd. pośmiertnie w 1833, wyd. pol. 1962)
  • Urfaust – napisany przed podróżą do Włoch, zapomniany, wydany ok. 100 lat później.

Poezje

  • Prometeusz (Prometheus, 1773)
  • Wezwanie do Neapolu, znane też jako Znasz-li ten kraj tłum. Adam Mickiewicz (Kennst du das Land)
  • Ballada Król Elfów, znana też w Polsce pod tytułami Król Olszyn lub Król Olch (Der Erlkönig, 1782)
  • Elegie rzymskie (Römische Elegien, 1790, wyd. pol. 1956 (Roman Elegies)
  • Epos satyryczny Lis Przechera (Reineke Fuchs, 1794, wyd. pol. 1877)
  • Zbiór liryków Dywan Zachodu i Wschodu (1819, wyd. pol. 1963)
  • Uczeń czarnoksiężnika (Der Zauberlehrling, 1797)
  • Idylla Herman i Dorota (Hermann und Dorothea, 1798, wyd. pol. 1845)

Inne

  • Autobiografia Z mojego życia. Zmyślenie i prawda (Aus meinem Leben. Dichtung und Wahrheit, 1811-1833)
  • Refleksje i maksymy (Maximen und Reflexionen, 1833, wyd. pol.: Czytelnik, Warszawa 1977)
  • Podróż włoska (Italienische Reise, 1816–1817)

Cześć cytatów i informacji pochodzi z Wikipedii.

Radix:  Johann Wolfgang Goethe 

ur. 28 sierpień 1749, sporządzony na godzinę 12:00 

Frankfurt, Niemcy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s